|
ODD FELLOWS
werken aan een
betere samenleving
Verhaal v/d week
[Voorwoord...Bouwsteen...of Slotwoord]
Bouwsteen van Br. Ernst Wallinga.
Ik rijd naar huis en zie vanuit een Abri James Bond naar me kijken. Het blijkt Daniel Craig te zijn die op een filmposter van The Girl with The Dragon Tattoo staat. De eerste Engelstalige film van de Millennium trilogie van Stieg Larsson. Heeft u ze ook gelezen, deze drie fantastische boeken? Nou, ik wel tijdens de afgelopen vakantie. Deze boeken zijn van de categorie die je pakken en niet meer los laten. Je wordt in het verhaal gezogen en al snel komt het voor je ogen tot leven. Mijn hersenen vormden een beeld van de avonturen van de verknipte en geniale Lisbeth Salander en de nieuwsgierige Micheael Blomquist. Ik ging er helemaal in op en na een paar dagen lezen was ik er door en was ik voor mijn familie weer aanspreekbaar.Maar als ik nu terugkijk dan weet ik echt niet meer waar het boek nu ook weer precies over ging. Ondanks mijn diepe concentratie en volledig meebeleven van het verhaal. En dat hoeft overigens ook niet. Als ik de films ga kijken haal ik wel weer een stukje op. Beelden brengen het verhaal zo weer tot leven. Dat geldt ook voor geuren en bepaalde muziek. Ze halen herinnering op, en zijn heel belangrijk bij ons begrijpen en onthouden en dus bij het leerproces van de mens. En door dingen vaak te herhalen gaan zaken beklijven.
Maar hoe zit dat dan met ons brein? Bekend is dat beeld tekst in ons brein gewoon wegdrukt. U kent mogelijk het testje waarbij woorden als rood, blauw, geel, groen en zwart voorbij flitsen in de betreffende kleur zoals het staat beschreven. Hardop uitspreken van de woorden die je ziet gaat prima. En dan veranderen de kleuren van de woorden en gaan we automatisch blauw roepen als er rood staat maar met blauwe letters. Onze hersenen doen rare dingen met ons denken; wat we waarnemen bepaalt hoe we denken en wat we onthouden.
Ik ben aan het lezen in het boek Shallow van Nicholas Carr (in het Nederlands "het Ondiepe"). Carr maakt zich zorgen over de kracht van het internet dat maakt dat we nauwelijks nog diep nadenken en wat de gevolgen daarvan zijn in onze maatschappij. Google bepaalt wat we vinden als we naar iets op zoek zijn, en we hebben geleerd teksten, websites en zelfs hele boeken snel te scannen en er de hoofdlijn uit te pakken.
Nobelprijs winnaar Daniel Kahneman maakt nu furore in de boekhandels met “Ons feilbare brein”. Kennis over ons brein is helemaal "in", ook de boeken van Dick Schwaab zijn goed verkocht in ons land. Maar al die boeken lezen maakt niet zoveel uit wanneer er niets blijft hangen om over na te denken.
Kahneman maakt onderscheid tussen de ervaring die we nu beleven en de herinnering er aan op een later moment. Hij koppelt dat aan een dubbel personae, twee ikken als het ware. De ik van het nu en die van de herinnering. De laatste ik wint altijd en blijft hangen, die van het nu is feitelijk irrelevant. Kahneman legt uit dat alleen het laatste deel van de ervaring daadwerkelijk blijft hangen, van de rest blijft alleen het gevoel hangen.
Ongeveer 32.000 jaar geleden werd door holbewoners de eerste ons bekende rotstekening van een stier gemaakt, ergens in een grot in Frankrijk. Voor het eerst is taal verworden tot iets zichtbaars dat statisch is. Gebarentaal zal er al veel eerder zijn geweest, maar taal vastleggen, dat was nieuw. De ontwikkeling van het schrift zoals wij dat kennen komt voort uit die beeldtaal, die door de Egyptenaren zo'n 5.000 jaar geleden werd beschreven in hiërogliefen. Ieder ding of dier of mens werd getekend als een plaatje. Deze plaatjes zijn de laatste decennia pas omgezet naar een echte klanktaal zoals wij die kennen (alfabet). We zijn dus millennia lang gewend aan communicatie op basis van beelden en zijn pas net over op een klanktaal. Twee eeuwen geleden kon nagenoeg niemand lezen en schrijven. Op de tijdlijn van die 230 voorgaande eeuwen staan we daarmee net aan het begin…
Maar onze wereld is wel gebaseerd op letters en cijfers. Op scholen wordt onderwezen op het gebied van twee competenties, (klank)taal en rekenen.
Echter om een succesvol leven te leiden is veel meer nodig dan taal en rekenen. In het boek Blah, Blah, Blah: What to do when words don't work van Dan Roam wordt uitgelegd waarom we meer met beelden moeten doen. We zijn als menselijk ras gebouwd om in beelden te communiceren, en zo leren we dat onze kinderen ook in de eerste jaren van hun ontwikkeling. Gewoon met plaatjes. En net als ze de dingen beginnen te begrijpen pakken we de plaatjes af en krijgen ze tekstboeken. Om ze klaar te stomen voor de mal waarin we allemaal moeten passen, en als dan niet gaat dan toch. De mal waardoor we mensen classificeren op basis van vaardigheden in taal en rekenen. Ben je hier goed in, dan wordt je ingedeeld bij de hogere klasse, de academici. Ben je daar niet goed in dat schuif je naar de lagere klasse, het VMBO. We ,,stickeren” onze jeugd dus op basis van hun vaardigheid in taal en rekenen. Terwijl talent voor logica, multidimensionale analyses, creativiteit, ruimtelijk inzicht, sociale vaardigheden en andere zaken minstens zo belangrijk zijn voor later succes in het leven, hoe je dat ook definieert. De hedendaagse onderwijsfabrieken maken dat de leerlingen in de mal moeten passen, hoe lastig dat ook is. Een erfenis uit het industriële tijdperk en van het dogma van meten is weten en gissen is missen. Flauwekul in een verantwoord jasje noem ik het.
En ondertussen loopt het brein bij veel mensen vol… We doen ontzettend veel indrukken op in onze tijd. Google zegt na een korte zoekopdracht en niet verder klikken dan pagina 1 dat we 120.000 indrukken, 100.000 woorden, 3.000 reclame indrukken per dag als westerse mens voor de kiezen krijgen. Volgens Kahneman hebben we ongeveer 20.000 ervaringen per dag, 600.000 per maand. Geen wonder dat autisme, ADHD en andere meerletterige afkortingen veel voorkomen. Ga er als brein maar aan staan met al die indrukken.
Recent hoorde ik van een jongerenwerker die met een groep overactieve kinderen een paar dagen de natuur in trekt. Door een sterke reductie van de beelden die ze voor de mentale kiezen krijgen en de geuren en tastbare ervaringen die ze opdoen raakt de groep in balans en normaliseert de energie binnen een paar uur al. Dus liever vissen dan gamen, liever vitamine D als gevolg van voldoende daglicht dan Ritalin.
Een wijs man vertelde mij eens dat de mensen herinneren je niet om wat je hebt gedaan, hoe je er uit zag of wat je hebt gezegd, maar door het gevoel dat je bij ze achterliet.
Mijn betoog is dan ook dat u maar een deel van mijn verhaal zult onthouden en het waarschijnlijk nu al voor een deel weer kwijt bent. Dat geeft ook niet, zolang het goede gevoel achterblijft is het goed.
Dus broederen, sluit iedere ontmoeting af met dat goede gevoel…
en u zult de wereld een stukje gelukkiger kunnen maken.
Ernst Wallinga 30 januari 2012
Terug naar Hoofdpagina